بنیاد دعبل خزاعی |مروری بر دو رویداد ارزشمند بنیاد دعبل؛ مقام مجنون و بانوان بهشت

بنیاد دعبل خزاعی که در سال ۱۳۸۴ با هدف حمایت از جامعه ستایشگران اهل‌بیت (ع) تأسیس شد، در بیستمین سالگرد فعالیت خود، چهارمین رویداد ملی «مقام مجنون» را در شهریور ۱۴۰۴ برگزار کرد. این بنیاد از سال ۱۴۰۱ و در دوره جدید مدیریتی، همزمان با ماه محرم، از ۲۰۰ پیشکسوت و پیرغلام هیئات مذهبی با بیش از ۶۰ سال سن در سراسر کشور تجلیل می‌کند.

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، چهارمین رویداد ملی «مقام مجنون» را بنیاد دعبل خزاعی اواخر شهریور 1404 و در 20 سالگی تاسیس این نهاد ارزشمند در سالن همایش‌های بین‌المللی خلیج فارس موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار کرد. بنیاد علمی فرهنگی و آموزشی دعبل خزاعی، نهادی حمایتی، خدماتی و غیرانتفاعی است که با هدف تحقق دستورآیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای مبنی بر حمایت مادی و معنوی از جامعه ستایشگران و ذاکران اهل بیت در سال ۱۳۸۴ تأسیس شد. از سال 1401 در راستای این رسالت، و در دوره جدید مدیریت سازمان تبلیغات اسلامی، بنیاد دعبل خزاعی همزمان با فرا رسیدن ماه محرم از ۲۰۰ پیشکسوت برگزیده هیات در سراسر کشور تقدیر می‌کند؛ پیرغلامانی که بیش از 60 سال سن داشته و اکثراً از هیأت‌های قدیمی و مشهور کشور انتخاب می‌شوند. 

همپای این تقدیر از بانوان هیاتی نیز در آئینی جداگانه با عنوان «بانوان بهشت» تجلیل بعمل می‌آید. پیرغلامان در رویداد مقام مجنون افتخار کسب نشان «حبیب» را می‌یابند و بانوان پیشکسوت هیاتی مفتخر به دریافت نشان «فضه» می‌شوند. نشان اول به جایگاه جناب «حبیب بن مظاهر اسدی» از یاران باوفای اباعبدالله علیه السلام اشاره دارد که در  میان اصحاب سن بیشتری داشتند و و نشان دیگر به خادمه حضرت زهرا سلام‌الله علیها منسوب است که ایشان نیز از جایگاه علمی رفیعی برخوردار بودند. در ادامه، این دو رویداد فرهنگی را مرور کرده‌ایم.

سال 1401
رویدادی که اکنون به «مقام مجنون» شهرت دارد در نخستین سال برگزاری «یک‌عمر نوکری» نام داشت. این آئین مرداد سال 1401 و در فاصله عید غدیر آن سال تا آغاز محرم با تجلیل از حدود ۳۰۰ پیر غلام غیر مداح در سراسر کشور برگزار شد به این صورت که نمایندگان بنیاد دعبل با برقراری برنامه‌ای در دیدار از پیر غلامان و برقراری مجلس روضه همراه با اهدای لوح تقدیر و هدیه تبرکی از این بزرگواران تجلیل به عمل می‌آوردند. تمرکز اصلی در این دوره بر ناظمان و صاحبان هیات بود؛ پیرغلامانی که جایگاه رفیعی در هیئات کشور دارند.
در همان سال آئینی با عنوان «مادران فاطمی» برگزار شد و در آن از بانوان پیشکسوت هیاتی تجلیل بعمل آمد. این مراسم همزمان با ولادت حضرت زهرا سلام الله علیها در سراسر کشور برگزار شد و به عنوان نمونه، در قم مسئولان استانی با حضور در منزل استاد محمدعلی مجاهدی پدر شعر آئینی کشور، مرحوم علی خورشیدی، مرحوم حسین محلوجی و مرحوم اسدالله سلیمانی از پیرغلامان و مادحین برجسته اهل بیت علیهم‌السلام، از چند دهه همراهی همسران آنها به عنوان خادمه‌های اهل بیت تقدیر کردند.

سال 1402
تیرماه سال 1402 و در دومین جلسه شورای سیاستگذاری بنیاد دعبل خزاعی، اولین «نشان حبیب» که برای رویداد مقام مجنون و پاسداشت پیرغلامان حسینی توسط شورای هنری بنیاد طراحی و ساخته شده بود، به استاد حاج غلامرضا سازگار، اهدا شد. یک هفته بعد از آن و در 20 تیر، مراسم رویداد مقام مجنون، آئین نکوداشت پیرغلامان هیئت‌های حسینی تهران با محوریت میانداران پیشکسوت همزمان با سراسر کشور در مجتمع فرهنگی امام رضا (ع) برگزار شد. در این دوره نیز از حدود 200 میاندار پیشکسوت هیاتی در سراسر کشور تقدیر بعمل آمد.
دی ماه همان سال نیز از بانوان بهشت تکریم شد و در سراسر ایران از ۱۳۵ نفر از بانوان پیشکسوت بالای ۶۰ سال تجلیل گردید.

سال 1403
آئین افتتاحیه رویداد «مقام مجنون»، با تکریم و نکوداشت پیرغلامان حسینی، برای سومین سال متوالی به همت بنیاد دعبل خزاعی 23 خرداد در مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی برگزار شد. در این رویداد سراسری، بالغ بر ۱۵۰ نفر از پیشکسوتان عرصه هیأت و روضه اهل بیت علیهم‌السلام، مورد تکریم و تعظیم قرار گرفته و «نشان حبیب» به پاس یک عمر خدمت خالصانه به دستگاه سیدالشهدا علیه السلام، به منتخبان اهدا شد. در این دوره محوریت با تجلیل از چای‌ریزان و آشپزان هیأت‌های مذهبی بود و در مراسمی که در تهران برگزار شد  از ۱۴ تن از این پیرغلامان تجلیل بعمل آمد.
21 آذر نیز سومین همایش «بانوان بهشت» برای تجلیل از پیشکسوتان، مداحان، پژوهشگران، مدیران هیئات، سخنرانان و فعالان عرصه هیئت داری بانوان، در تهران برگزار شد. این همایش افتتاحیه سلسله همایش‌های تجلیل از بانوان فعال در این عرصه، در سراسر کشور بود که به همت بنیاد دعبل خزاعی از شهادت تا ولادت حضرت زهرا (س) برگزار می‌شد. در این مراسم از ۳۳ بانوی فعال در عرضه هیئت و هیئت داری تجلیل و «نشان فاطمه» به آن‌ها اهدا شد. در این دوره از ۱۷۰ بانوی مداح و سخنران و هیئتی در سراسر کشور تجلیل شد.

سال 1404
چهارمین رویداد ملی «مقام مجنون» توسط بنیاد دعبل خزاعی و با مشارکت موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس روز ۲۳ شهریورماه در تالار همایش‌های بین‌المللی خلیج فارس موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار شد و 20 پیشکسوت هیاتی تهرانی نشان حبیب دریافت کردند. این پیرغلامان، شاعر، مداح، سخنران، مسئول هیات، میاندار، چای‌ریز و خادم هیات محسوب می‌شدند. در این دوره نیز از 200 پیشکسوت برگزیده هیات در سراسر کشور تجلیل شد.
همچنین برای نخستین بار تندیس وفا نیز توسط پیرغلامان به  شرکت همراه اول، استانداری ایلام، دبیر جامعه ایمانی مشعر، رسانه ملی و کمال تبریزی کارگردان سریال «سرزمین مادری» اعطا شد.
نشان «وفا» به فعالان خارج از عرصه هیأت اهدا می‌شود؛ افرادی که در حوزه‌های مختلف مانند هنر، رسانه و سیاست برای تعظیم شعائر تلاش کرده‌اند، مشمول دریافت این نشان می‌شوند. 
اول دی ماه نیز چهارمین دوره از رویداد «بانوان بهشت» در مجموعه فرهنگی سرچشمه برگزار و به 14 بانوی فعال در این حوزه نشان «فضه» اهدا شد؛ نشانی که در این دوره با طراحی جدید، تغییر نام داد. در این دوره نیز  ۱۳۵ بانوی پیشکسوت عرصه هیئت، تبلیغ و فعالیت‌های دینی در سراسر کشور تجلیل شدند و مانند سال‌های گذشته این رویداد در تهران به‌صورت ملی برگزار شده و در استان‌ها با توجه به بوم فرهنگی هر منطقه، عمدتاً از طریق دیدار و تکریم حضوری در منازل پیشکسوتان ادامه یافت.
بانوان تجلیل‌شده در این رویداد از میان پیشکسوتان اثرگذار هیئات بانوان شامل مدیران هیئت، مبلغان، شاعران، مداحان و کنشگران فرهنگی و بر اساس شاخص‌هایی، چون سابقه خدمت، نوآوری، شاگردپروری و جهاد فرهنگی انتخاب شدند.

1
حاج سیّد مجتبی کلهر
چای‌ریز هیات و بازیکن اسبق تیم تاج (استقلال فعلی)
از همان ابتدا در هیأت جوانان ثامن الائمه، واقع در منطقه ۱۲، خیابان ری فعال بودم و امروز در سن ۶۷ سالگی، همچنان افتخار خدمت در این دستگاه مقدس را دارم و تا آخر عمر، خود را وقف این راه خواهم دانست. نوکری امام حسین از افتخارم خیلی بالاتر است. این خدمت، چیزی نیست که بتوان با مقام، شهرت یا عنوانی زمینی سنجید. انسان اگر یک بار طعم این نوکری را با جان بچشد، دیگر حاضر نیست آن را با هیچ چیز دیگری در دنیا عوض کند. در طول این سال‌ها، یکی دو نفر بودند که به‌صراحت گفتند از چای این هیأت شفا گرفته‌اند. این خدمت صد درصد در زندگی‌ام تأثیر داشته است. کسی که در خانه امام حسین (ع) بزرگ شده باشد، نوع دیگری به زندگی نگاه می‌کند. بسیاری از پیچ‌های دشوار زندگی‌ام، به برکت همین هیأت و خدمت در آن، هموار شده است.

2
سید امیر صفوی 
چای ریز هیأت 
حدود ۵-۶ ساله بودم که با پدرم هیأت می‌رفتیم و سقا می‌شدم. در مراسمی که به مناسبت‌های مختلف توسط اقوام برپا می‌شد خیلی علاقه به پذیرایی کردن و چایی ریختن داشتم و اغلب با تذکر بزرگترها مواجه می‌شدم که نرو سمت سماور می‌سوزی؛ اما به هر جهت آن عشق باعث شد که ما به دنبال خدمتگزاری در دستگاه اباعبدالله الحسین(ع) برویم. تقریباً از سال ۱۳۵۲ مستمراً در دستگاه امام حسین(ع) بودم و ۳۵ سال در هیئت محبان العباس به سرپرستی حاج ماشالله عابدی خدمت کردم. اکنون نیز در تیمچه حاجب الدوله از سوم محرم تا دوازدهم محرم به مدت ده روز خدمت می‌کنم. گاهی دوستانی که جلسات دهگی دارند از بنده دعوت کرده و با افتخار برای مجالس اهل بیت(ع) خدمت می‌کنم. امیدوارم تا زمانی که قدرت دارم و دستانم جان دارد بتوانم قوری امام حسین(ع) را بلند کرده و خادمی مهمانان اباعبدالله الحسین را کنم.

3
علیرضا علیزاده
چای ریز هیأت 
حدود ۶۰ سال است در مجالس حسینی خدمت می‌کنم و برای من، هیچ‌ چیزی با ارزش‌تر از خدمت به عزاداران امام حسین(ع) نیست. وقتی چایی‌ریزی می‌کنم، حس می‌کنم که دارم به امام حسین(ع) و اهل‌ بیتش خدمت می‌کنم. این حس به من انرژی و انگیزه می‌دهد. حتی در سن بالا، وقتی به مجلس حسینی می‌روم، تمام خستگی‌هایم فراموش می‌شود. خدمت به امام حسین(ع) تأثیر عجیبی در زندگی من داشته است. من هر چیزی که در زندگی دارم از امام حسین(ع) است. به مو رسیده‌ام اما پاره نشدم. یک زمانی کاسب بازار بودم و ۲۵ سال پیش ورشکسته شدم؛ تا جایی که پول نداشتم یک نان بگیرم؛ اما خدا را شکر از این امتحان سخت الهی سربلند بیرون آمدم و به لطف امام حسین(ع) توانستم دختر و پسرم را سروسامان دهم. جهیزیه‌ای که به دخترم دادم باورم نمی‌شد. اینها به لطف همان با اخلاص کار کردن در دستگاه امام حسین(ع)است.
4
لیلا فلاح‌زاده 
سخنران مذهبی
مبلغ، مانند طبیبی برای جامعه است که باید در همه علوم مسلط باشد تا بتواند پاسخگوی نیازهای جامعه باشد. ما باید سطح علمی مبلغات را تقویت کنیم تا ثمرات این تلاش‌ها را در آینده ببینیم. رویدادهایی مانند «بانوان بهشت» در تقویت انگیزه بانوان فعال در عرصه تبلیغ و خدمت  تاثیر دارد. این‌که می‌بینیم زحمات سال‌ها خدمت ما به چشم می‌آید و قدردانی می‌شود، نه‌تنها انرژی و نشاطی تازه به ما می‌دهد، بلکه نشان می‌دهد که جامعه اسلامی برای تلاش‌های ما ارزش قائل است. این توجه، ما را برای ادامه مسیر و گسترش فعالیت‌هایمان مصمم‌تر می‌کند.

5
ماه‌منیر گرامی
ستایشگر اهل بیت علیهم‌السلام
از همان ۱۵ سالگی که قرآن را شروع کردم، این مسیر برایم روشن بود. امروز هم با افتخار در مجالس حسینی و جلسات قرآن خدمت می‌کنم. نشان فضه‌ای که دریافت کردم، یادآور این است که این راه را باید ادامه دهم؛ مسیری که همه زندگی‌ام بوده و هست. ارتباط من با جوان‌ها همیشه خیلی خوب بوده. مجالس حسینی ما همیشه پر از شادی و نشاط است؛ از سخنرانی‌ها گرفته تا مولودی‌ها، کف زدن‌ها و هلهله‌ها. این روحیه شاد، فضای مجالس را زنده و پرانرژی می‌کند.مداحی در این جلسات متفاوت است. خاطرات زیادی از این مجالس دارم، اما یکی از بهترین خاطراتم مربوط به وقتی است که اعلام می‌کنم قرار است کاری خاص انجام دهیم؛ مثلاً پخت غذا یا آماده‌سازی بسته‌های خاص برای نیازمندان. همین که اعلام می‌کنم، همه بچه‌ها، از کوچک تا بزرگ، بسیج می‌شوند و با شور و شوق می‌آیند. این لحظات برای من خیلی دلنشین است؛ دیدن اینکه عشق به امام حسین (ع) چگونه همه را کنار هم جمع می‌کند و هر کسی با تمام وجودش برای کمک می‌آید. برای من، این مجالس فقط یک وظیفه نیست؛ بلکه فرصتی است تا جوانان را با شور و عشق به اهل‌بیت (ع) بیشتر آشنا کنم. این همراهی، امید و انگیزه‌ای بی‌پایان به من می‌دهد.

6
اکرم یعقوبی 
سخنران مذهبی
اگر تاریخ اهل بیت (ع) به درستی بررسی شود، بانوان می‌توانند درک بهتری از حرکت‌های اجتماعی و دینی پیدا کنند. جهاد تبیین در اینجا بسیار اهمیت دارد. ما باید از تاریخ اسلام برای ایجاد آگاهی استفاده کنیم، اما باید مراقب باشیم که وارد مسائل حاشیه‌ای سیاسی و جناحی نشویم تا مجالس‌مان همچنان محلی برای اتحاد بمانند. 
اگر سازمان تبلیغات اسلامی از طریق مساجد فعالیت‌های خود را آغاز کند و برنامه‌های متنوعی برای رشد مخاطبان طراحی کند، این تأثیرات بسیار گسترده خواهد بود. متأسفانه، افکار انحرافی در برخی محافل خانگی افزایش یافته‌است. برای جلوگیری از این روند، نیاز است که مساجد تقویت شوند و اساتید متخصص و مدیران ماهری به این اماکن فرستاده شوند تا برنامه‌های جذاب و مؤثری اجرا شود. تنها حفظ قرآن کافی نیست؛ باید برنامه‌هایی طراحی شود که ابعاد مختلف فکری و اجتماعی مخاطبان را رشد دهد.