برای ارتقای منبر

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، در زمانه‌ای که میدان تبلیغ دینی با تحولات پرشتاب اجتماعی، فضای پرهیاهوی رسانه‌ای و تغییرات نسلی مواجه شده، «چگونه تبلیغ کردن» و به همان اندازه «از چه گفتن» اهمیت یافته است. گسترش شبکه‌های اجتماعی، تغییر ذائقه مخاطبان، افزایش حساسیت‌های اجتماعی و پیچیده‌تر شدن زیست فرهنگی جامعه، نیاز به زیرساختی منسجم برای شبکه‌سازی، رصد، آموزش و پشتیبانی مبلغان را بیش از گذشته برجسته کرد. «سامانه شمع» پاسخی به همین نیاز بود؛ سامانه‌ای که با ابتکار اداره‌کل امور مبلغین سازمان تبلیغات اسلامی طراحی شد تا شبکه تبلیغ کشور را یکپارچه، داده‌محور و قابل مدیریت کند. در دل همین ساختار، «مدرسه شمع» به‌عنوان بازوی توانمندساز و آموزشی این شبکه شکل گرفت؛ بخشی که قرار بود تجربه میدان، محتوای تولیدشده و ظرفیت اساتید را به یک ریل آموزشی پایدار تبدیل کند. آنچه پیش‌روست، مروری است بر شکل‌گیری و فعالیت‌های یکساله مدرسه شمع در سال ۱۴۰۴.

سامانه شمع؛ بزرگترین اطلس تبلیغی کشور
سامانه شمع در سال ۱۴۰۰ با هدف تسهیل جریان دعوت از سخنرانان مذهبی، تحلیل و رصد عرصه‌های تبلیغی و یکپارچه‌سازی اطلاعات شبکه تبلیغ کشور آغاز به کار کرد. این سامانه به‌تدریج به «بزرگ‌ترین اطلس تبلیغی کشور» تبدیل شد؛ بستری که در آن اطلاعات مناطق تبلیغی، ظرفیت‌های انسانی و نیازهای محتوایی به‌صورت منسجم ثبت و تحلیل می‌شود.
در این سامانه، مبلغ می‌تواند با ثبت اطلاعات فردی، تحصیلی و مهارتی خود، رزومه تبلیغی‌اش را تکمیل کند و در عین حال با مراجعه به اطلس تبلیغی، از اقتضائات فرهنگی و محتوایی هر منطقه آگاه شود. دریافت گواهی تبلیغی به‌صورت آنلاین، ثبت گزارش فعالیت‌ها و ارتباط مستقیم با کارشناسان تبلیغ در شهرستان‌ها از دیگر امکانات این سامانه است.
شمع سه ضلع اصلی دارد: مبلغان، مردم و کارشناسان تبلیغات اسلامی در شهرستان‌ها. مردم و مسئولان فرهنگی می‌توانند بر اساس نیاز خود از میان مبلغان فعال دعوت کنند؛ مبلغان ضمن ایجاد صفحه تبلیغی، امکان ثبت پیشنهاد، انتقاد و شکایت دارند؛ و کارشناسان شهرستانی نیز می‌توانند جریان اعزام و نیازهای منطقه‌ای را مدیریت کنند. این ساختار سه‌ضلعی، سامانه شمع را از یک پایگاه اداری صرف، به یک شبکه پویا و تعاملی تبدیل کرده است.
ورود به زیست‌بوم موبایلی؛ رونمایی از اپلیکیشن شمع
در نیمه نخست خرداد ۱۴۰۴، اپلیکیشن سامانه شمع رونمایی شد؛ اقدامی که دسترسی به خدمات را سریع‌تر و ساده‌تر کرد. با راه‌اندازی این اپلیکیشن، مبلغان توانستند ثبت گزارش تبلیغی، درخواست گواهی، تکمیل رزومه، عضویت در شبکه‌های تبلیغی و دریافت محتوا را از طریق تلفن همراه انجام دهند.
از مهم‌ترین قابلیت‌های افزوده‌شده، بخش «پرونده تبلیغی» بود؛ امکانی که سوابق فعالیت هر مبلغ را به‌صورت نمودارهای تحلیلی نمایش می‌دهد و به او امکان می‌دهد روند فعالیت‌هایش را ارزیابی و برای آینده برنامه‌ریزی کند. همچنین بستر تعاملی «گفتا» در همین اپلیکیشن طراحی شد تا مبلغان بتوانند درباره موضوعات تبلیغی با یکدیگر گفتگو کنند و تجربه‌های میدانی خود را به اشتراک بگذارند.
با این توسعه، شمع از یک سامانه خدماتی، به یک زیست‌بوم شبکه‌ای نزدیک‌تر شد؛ جایی که ارتباط، یادگیری و تجربه‌نگاری در کنار خدمات اداری معنا پیدا می‌کند.

مدرسه شمع؛ آموزش در دل شبکه
اگر سامانه شمع را ستون فقرات شبکه تبلیغ کشور بدانیم، «مدرسه شمع» قلب تپنده آن است. مدرسه شمع از ایام فاطمیه ۱۴۰۳ فعالیت آموزشی خود را آغاز کرد و در سال ۱۴۰۴ به‌صورت رسمی در جایگاه «مرکز راهبری و توانمندسازی مبلغین» تثبیت شد.
در ساختار کلان اداره امور مبلغین، مدرسه شمع نقش «طبقه توانمندسازی» را بر عهده دارد؛ جایی که شبکه‌سازی، تولید محتوا و تجربه‌های میدانی به آموزش‌های ساختاریافته تبدیل می‌شود. رویکرد مدرسه از ابتدا روشن بود: شمع صرفاً یک وب‌سایت آموزشی نیست؛ بلکه مسیری جامع برای حرفه‌ای‌سازی تبلیغ است که آموزش، رسانه، محتوا و ارتباطات را کنار هم قرار می‌دهد.
مدرسه شمع با این منطق شکل گرفت که آموزش نباید جدا از میدان باشد. تجربه‌های میدانی، نیازهای مناسبتی و اقتضائات اجتماعی باید به زبان آموزشی ترجمه شوند و در قالب دوره‌های کاربردی در اختیار مبلغان قرار گیرند. به همین دلیل، شمع تلاش کرد از همان آغاز، از آموزش‌های پراکنده عبور کند و به سمت یک مدل پیوسته و حرفه‌ای حرکت کند؛ مدلی که مبلغ در آن نه‌تنها محتوا دریافت می‌کند، بلکه مهارت می‌آموزد، تجربه به اشتراک می‌گذارد و در یک زیست‌بوم تبلیغی فعال قرار می‌گیرد.
دسترسی به محتوای به‌روز و کاربردی، یادگیری از اساتید تراز اول تبلیغی، شبکه‌سازی با مبلغان متعهد، پشتیبانی علمی و محتوایی، امکان انتخاب آزاد دوره‌ها و مسیر یادگیری، از جمله مزایایی است که مدرسه شمع برای شرکت‌کنندگان فراهم کرده است.

اهداف کلان مدرسه شمع در سال ۱۴۰۴
مسیر مدرسه شمع در سال ۱۴۰۴ بر پایه اهداف مشخصی شکل گرفت:
1.    توانمندسازی مبلغان دینی از طریق آموزش دانش روز، مهارت‌های رسانه‌ای و روش‌های نوین تبلیغ.
2.    ایجاد زیرساخت پایدار آموزشی برای عبور از پروژه‌های مقطعی و حرکت به سمت آموزش‌های ساختاریافته و بلندمدت.
3.    شبکه‌سازی میان مبلغان و اساتید برای بهره‌گیری از تجربه‌ها و هم‌افزایی.
4.    نوآوری در آموزش دینی با پیوند سنت تبلیغی و فناوری‌های نوین آموزشی.
5.    ارتقای کیفیت تبلیغ در کشور با طراحی یک مدل جامع و حرفه‌ای که اثر آن در میدان دیده شود.

مدرسه شمع در سال ۱۴۰۴ به روایت اعداد و ارقام 
بر اساس داده‌های سال ۱۴۰۴:
•    بیش از ۷۰ هزار نفر عضو سایت مدرسه شمع هستند.
•    بیش از ۵۴ هزار نفر عضو کانال مدرسه شمع شده‌اند.
•    مشارکت آموزشی در قالب «نفر-دوره» از ۲۵۰ هزار ثبت‌نام عبور کرده است.
•    ۲۹ استاد با مدرسه همکاری داشته‌اند.
•    بیش از ۳۷ دوره آموزشی برگزار شده است.

ریل آموزشی مناسبتی و موضوعی
منطق برنامه‌ای مدرسه شمع در سال ۱۴۰۴، ساختن «ریل آموزشیِ مناسبتی و میدانی» بوده است؛ به این معنا که آموزش‌ها فقط مقطعی و منفصل نباشند، بلکه در مناسبت‌های بزرگ تبلیغی مثل غدیر، محرم، اربعین، فاطمیه و رمضان به‌صورت منظم همراه مبلغ حرکت کنند و هم محتوا را دقیق‌تر کنند و هم مهارت‌های بیان، اقناع و حضور رسانه‌ای را تقویت نمایند.
فاطمیه، محرم و اربعین، ماه مبارک رمضان و به طور خاص دوره‌های زندگی با آیه‌ها و همچنین دوره‌های ویژه در ایام جنگ دوازده روزه و اغتشاشات دی ماه از جمله دوره‌های برگزار شده از سوی مدرسه شمع است. 
دوره‌های مدرسه شمع عموماً در سه سرفصل طراحی شدند:
•    مسئله‌پردازی و دغدغه‌سازی برای شکل‌دهی به گفتمان مشترک،
•    تبیین گزاره‌های تبلیغی با رویکردهای متنوع (نوجوان، بانوان، نخبگانی، قرآنی و تاریخی)،
•    روش‌ها و مهارت‌های کاربردی برای ارتقای بیان، اقناع، سناریو پردازی منبر و حضور رسانه‌ای.

مدرسه شمع در این دوره‌ها از محضر اساتیدی چون حجج الاسلام عابدینی، میرباقری، قنبریان، انصاریان، ماندگاری، عباسی ولدی، رفیعی، فرحزاد، راجی، پناهیان، واضحی، میرزا محمدی، صالح پرور، جوان آراسته و... بهره برده است. 

محرم و اربعین 1404؛ ایستاده می‌رویم
هم‌زمان با فرارسیدن ماه محرم، سومین دوره مدرسه تبلیغی «شمع» آغاز شد و در کمتر از ۲۴ ساعت نخست، بیش از ۵ هزار طلبه و مبلغ از سراسر کشور در آن ثبت‌نام کردند. ثبت‌نام این دوره از طریق بستر آموزشی آنلاین مدرسه انجام شد و امکان انتخاب آزاد دروس برای شرکت‌کنندگان فراهم بود.
این دوره در امتداد مسیر توانمندسازی مدرسه شمع و با تمرکز بر نیازهای میدانی تبلیغ در ایام محرم و اربعین طراحی شد. ساختار آموزشی به‌صورت آنلاین و انتخاب‌محور بود؛ به این معنا که شرکت‌کنندگان می‌توانستند متناسب با نیاز، سطح و علاقه خود، دروس و اساتید را برگزینند و مسیر یادگیری شخصی‌سازی‌شده‌ای داشته باشند.
در این دوره، اساتیدی چون حجج‌اسلام میرباقری، پناهیان، رفیعی، شجاعی، ماندگاری، عباسی‌ولدی، فرحزاد و جمعی دیگر از مدرسان حوزه به ارائه مباحث تبلیغی پرداختند. محتوای ارائه‌شده شامل موضوعات معرفتی، تبیینی و مهارتی متناسب با ایام محرم و اربعین بود.

فاطمیه 1404؛ مقاومت وحدت آفرین 
در آستانه ایام فاطمیه ۱۴۰۴، مدرسه شمع مجموعه‌ای آموزشی با محور «مقاومت وحدت‌آفرین» تولید و منتشر کرد. این بسته شامل چهار دوره مستقل اما مکمل بود که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به ابعاد معرفتی، تاریخی و مهارتی تبلیغ در ایام فاطمیه پرداختند.
طراحی این مجموعه در سه سطح انجام شد: نخست، تبیین مسئله و صورت‌بندی گفتمان مقاومت به‌عنوان محور اصلی تبلیغ در فاطمیه؛ دوم، ارائه گزاره‌ها و ایده‌های کاربردی برای منبر و سخنرانی؛ و سوم، آموزش مهارت‌های گفت‌وگو، ارتباط مؤثر با مخاطب و حضور فعال در فضای اجتماعی.
در این بسته آموزشی، مفاهیمی همچون نصرت دین، بازخوانی مفهوم ایستادگی، مهارت حضور گفت‌وگومحور در میان مردم و تحلیل تاریخی یکی از مقاطع حساس صدر اسلام مورد توجه قرار گرفت. در مجموع، بیش از ۳۰۰ دقیقه محتوای آموزشی در قالب ۲۰ جلسه تولید شد و به‌صورت برخط در اختیار مبلغان قرار گرفت.

دوره‌های واکنشی؛ از جنگ دوازده روزه تا روز سیزدهم جنگ
مدرسه شمع در کنار دوره‌های مناسبتی، در برابر تحولات اجتماعی و امنیتی نیز رویکردی فعال اتخاذ کرد. نخستین دوره این بسته‌های محتوایی با محوریت جنگ دوازده روزه منتشر شد و پس از وقایع دی‌ماه ۱۴۰۴ که از آن با عنوان «روز سیزدهم جنگ» یاد شد، مجموعه‌ای از دوره‌های کوتاه‌مدت و مسئله‌محور طراحی و ارائه شد.
«روز سیزدهم جنگ» با ارائه حجت‌الاسلام ماندگاری، «جنگ شناختی اخیر دشمن و وظیفه ما در برابر آن» و «مقابله با پروژه کشته‌سازی در اغتشاشات» با ارائه حجت‌الاسلام عابدینی و نیز «نقش مبلغان در شرایط امروز جامعه» با ارائه حجت‌الاسلام جوان‌آراسته در اختیار مبلغان سراسر کشور قرار گرفت. 

رمضان 1404؛ بسته دوازده دوره‌ای در چهار ایستگاه
در امتداد همین ریل مناسبتی، مدرسه شمع برای ماه رمضان ۱۴۰۴ بسته‌ای آموزشی شامل 12 دوره را طراحی نمود. در طراحی این بسته، تلاش شد مبلغ هم از نظر محتوا و هم از نظر مهارت تجهیز شود و امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای حضور تبلیغی در فصل پرتقاضای رمضان داشته باشد.
این مجموعه در قالب چهار «ایستگاه آموزشی» تنظیم شد:
ایستگاه اول؛ تشخیص و صورت‌بندی صحنه
ایستگاه دوم؛ تبدیل آیه به محتوای تبلیغی و روایت قابل‌فهم
ایستگاه سوم؛ محتواهای خاص و نیازهای متنوع
ایستگاه چهارم؛ تبلیغ زندگی‌محور
این دوره همگام با نهضت ملی زندگی با آیه‌ها برای دومین سال متوالی شکل گرفته و در آن تلاش شده ضمن ارائه محتوا مرتبط با ماه مبارک رمضان و موضوع قرآن مروری تبیینی بر آیات منتخب در پویش زندگی با آیه‌ها شکل گیرد.